Bezoek het Modernist Barcelona

Modernisme is een culturele beweging die eind 19e en begin 20e eeuw zijn hoogtijdagen vierde in het westen. Het modernisme omvatte zeer vernieuwende trends in literatuur, theater, architectuur, fijne kunsten, binnenhuisarchitectuur, ontwerpen van meubels en andere objecten.

Deze beweging was in verschillende landen bekend onder verschillende namen. In Catalonië stond het bekend als Modernisme; in de rest van Spanje als Modernismo; in Frankrijk en België als Art Nouveau; in Anglo-Saxische landen als Modern Style; in Oostenrijk als Sezessionstil; in Duitsland als Jugendstil; en tot slot in Italië als Liberty of Floreale.

Al deze stijlen zijn parallel, maar niet identiek. Ook zijn ze niet éénzijdig, maar juist vol van verschillende ideëen. Vooral de Catalaanse variant was het meest gevariëerd, het populairst en het rijkst en langst voortdurend van allemaal. Het modernisme in Catalonië was op zijn best tussen 1888 en 1906 met een proloog vanaf 1882 en een epiloog die tot de eerste wereldoorlog voortduurde.

Modernisme is één van de belangrijkste attracties van Barcelona in zoverre dat vele van de modernistische gebouwen in de stad door de UNESCO als Wereld Erfgoed monumenten zijn erkend.
 

Passeig de Gràcia

In deze boulevard, tussen de straten Consell de Cent en Aragó aan de zuid-west kant, staat het bekende straten blok bekend als "l'illa de la discòrdia" ('blok van onenigheid'), vanwege de sterke contrasten in de architectuur van de gebouwen, allemaal uit het eerste decennium van de 20e eeuw. Het gebouw dat zich aan de kant van het blok dat richting de zee wijst bevind is het LLeó Morera huis, ontworpen door Lluís Domènech i Montaner, in modernistische bloemstijl. Gevolgd door twee gebouwen van gemoderniseerd Louis XV stijl, door Enric Sagnier, en het Neo-gotische Amatller huis met een ornamentatie van polychrome tegels, door Josep Puig i Cadafalch, gevolgd door het bekende Batlló huis met een gevel van mozaïek en een betegeld dak, door Antoni Gaudí. Wat verder de straat in vinden we aan de rechter kant op de hoek met Carrer Provença het Milà huis, oftewel "La Pedrera", tevens ontworpen door Gaudí vlak na de afronding van het Batlló huis. La Pedrera is niet alleen origineel vanwege de bijzonder gevormde gevel, maar ook het interieur is zeer indrukwekkend.
 

De Modernisme Route

De Modernisme Route, aangemoedigd door de Gemeenteraad van Barcelona en door andere instellingen zoals Barcelona de provincie, werd in het leven geroepen met de ambitie om zowel inwoners als bezoekers van de stad een kans te bieden om dit bijzondere erfgoed te ontdekken. De route leidt de wandelaar niet alleen langs de vele bijzondere gebouwen, maar tevens langs prestigieuze winkels, emblematische restaurants en vele museums die in combinatie met de vele informatieborden op de route een duidelijk inzicht in de creatie en de ontwikkeling van de uitbreiding van de stad bieden.

Bezoekers kunnen de belangrijkste gebouwen op de route binnengaan, zoals het Palau Güell, het Palau de la Música Catalana, de verschillende gebouwen in het al eerder genoemde "blok van onenigheid", de Antoni Tàpies stichting, La Pedrera, de Sagrada Familia, het Park Güell, het Gaudí Huis/museum en het museum van moderne kunst.

De Art Nouveau Route kijkt er naar uit om in de toekomst het zelfde model als de Modernisme Route in Barcelona ook in andere Europese steden met een modernistisch of gerelateerd erfgoed toe te passen. Dit nieuwe culturele erfgoed omvat 69 steden in 29 landen op drie continenten, waaronder Latijns Amerika en zelfs Afrika vertegenwoordigd door de stad Lüderitz in Namibië.
 

Lluís Domènech i Montaner

De architect, historicus en politicus Lluís Domènech i Montaner studeerde in Barcelona en op de Architectuurschool van Madrid, waar hij in 1873 afstudeerde. In 1875 werd hij benoemd tot hoofd van de afdeling voor compositie en projecten van de Architectuurschool van Barcelona, waarvan hij vanaf 1901 zelfs directeur werd en waarvoor hij een zeer productief en actief docent was. Op professioneel gebied kreeg hij tijdens de Universele Tentoonstelling van 1888 de kans om de eerste werken die hem beroemd en populair maakten te bouwen, namelijk het Hotel Internacional en het restaurant van het Ciutadella Park (in de volksmond beter bekend als het "Kasteel van de drie draken"). Met deze projecten nam hij alvast een voorsprong op de architectonische stromingen van zijn tijd.

Hij ontwierp andere monumentale gebouwen, waaronder het Palau de la Música Catalana (1905-1908), het Lleó Morera huis (1905) en het Fuster huis (1908), en tussen 1902 en 1912 het grootse monumentale complex van het Ziekenhuis van Sant Pau. Hij won wel drie keer (in 1903, 1905 en 1912) Barcelona's Gemeenteraad's prijs voor het beste gebouw van het jaar.
 

Het Jaar 2000: "Jaar van Domènech i Montaner"

Op 29 December 1999 presenteerde de toenmalige burgemeester en president van het Gemeentelijke Instituut voor Stedelijke Landschappen en Kwaliteit van Leven, Jordi Portabella, in het Palau de la Música het Domènech i Montaner Jaar, dat werd gehouden gedurdende het jaar 2000, 150 jaar na de geboorte van deze grootse architect.
 

El Palau de la Música Catalana

Op de hoek van Carrer Amadeu Vives staat dit werk van de architect Domènech i Montaner, een volgeling van Gaudí. Het Palau de la Música Catalana dateert uit 1908, en het interieur is één van de belangrijkste getuignissen van de modernistische stijl. We vinden hier polychrome materialen (aardewerk mozaïek, bewerkt glas); de bloemmotieven en de figuren met een lichaam van mozaïek en de buste in reliëf zijn ontworpen door Eusebi Arnau. Links van het podium is er een stenen beeldhouwwerk van Pau Gargallo, dit beeld is een voorstelling van Catalaanse volksmuziek in de persoon van Anselm Clavé en de meisjes uit zijn lied "de Meibloemen". Het beeldhouwwerk aan de rechterkant stelt internationale muziek voor met de buste van Beethoven en de rit van Wagner's Valkyries.

Het Palau de la Música Catalana werd gebouwd als thuishaven en concertgebouw voor het Orfeó Català, een grote koorvereniging die enkele jaren eerder was opgericht door Lluís Millet en zeer belangrijk was in de herwaardering van Catalaanse volksmuziek.
 

Josep Puig i Cadafalch

Architect, kunsthistoricus en politicus, Josep Puig i Cadafalch (Mataró, 1867) studeerde architectuur (1883) en exacte wetenschappen in Barcelona en haalde zijn doctoraat in Madrid in 1888. Als gemeentelijk architect van Mataró ontwierp hij in 1889 de overdekte markt en het rioolnetwerk. Nadat hij zich in Barcelona vestigde, leidde hij de bouw van het Martí Huis - Els Quatre Gats (1895) - waar men de karakteristieken van zijn vroegste stijlen in terugvindt: het opnemen en aanpassen van noordelijke gotische vormen zonder voorouderlijke tradities uit het oog te verliezen en de toegepaste kunsten die in zijn werk domineren

Uit zijn uitgebreide oeuvre kunnen we de volgende werken in Barcelona benadrukken: het Ametller Huis (1900), met invloeden uit de vlaamse architectuur; het Macaya Huis (1901), waar hij de gestucte laag op de gevel maximaal exploiteerde, wat hij tevens deed bij de constructie van het Trinxet Huis (1904, verdwenen) en in het Sastre i Marquès de Sarrià Huis (1905), ondertussen nog steeds inspiratie puttend uit middeleeuwse Catalaanse vormen in de restauratie van de residentie van de Baronnen van Quadras. Ook opvallend in Barcelona is het blok met drie éénzijdige gebouwen die hij ontwierp voor de Terrades familie in 1905 (Casa de les Punxes, oftewel Huis der spitsen), waar hij de flamboyante gotische stijl in toepaste.

Vanwege de politieke omstandigheden in die tijd, leed hij in 1924 onder een campagne van discrediet en de dictatoriale gemeenteraad van Barcelona in die tijd ontsloeg hem van zijn positie als architect voor de Universele tentoonstelling van 1929. De opstand van 1936 dwong hem om in verbanning te vluchten en zich in Parijs te vestigen. Na de Spaanse burgeroorlog werd hem verboden om zijn beroep als architect nog uit te voeren.
 

Jaar 2001: "Het Jaar Puig i Cadafalch"

Op 4 December 2000, tekenden de gemeenteraden van Barcelona, Mataró en Argentona een samenwerkingsverdrag dat het jaar 2001 het jaar van de grootse Catalaanse modernisme architect Josep Puig i Cadafalch zou zijn. Voor deze samenwerking werd er een ereraad in het leven geroepen, evenals een uitvoerende raad waarvan de voorzitter Jordi Portabella was (de derde locoburgemeester en president van de Instelling voor Stedelijke Landschappen en Kwaliteit van Leven Van de Barcelona Gemeenteraad) en tot slot een adviescommissie bestaande uit deskundigen van het werk van Puig i Cadafalch.

Op 12 December, in één enkele ceremonie, voorgezeten door de burgemeester van Barcelona, Joan Clos i Matheu, tekenden in totaal 30 gemeentelijke instellingen het verdrag ter goedkeuring van dit initiatief. Gedurende het jaar van Puig i Cadafalch werden verschillende evenementen georganiseerd om meer inzicht en kennis te scheppen en een maximale verspreiding van de architectonische, artistieke en culturele elementen die met zijn leven te maken hebben te bewerkstelligen.

De belangrijkste activiteiten omvatten het tekenen van de samenwerkingsverdragen met vertegenwoordigers van verschillende instellingen en personen uit andere gemeenten die werken van Puig i Cadafalch in bezit hebben en die wilden participeren in de herdenking van de architect en tevens in het houden van tentoonstellingen en synposia en de creatie van een route die langs de meest emblematische werken van dit architectonisch genie leidde. Deze activiteit omvatte tevens de uitgave van een gids en de organisatie van een herdenkingstentoonstelling in Casa Amatller.

Tijdens het Jaar van Puig i Cadafalch werd ook begonnen aan de restauratie van het Mulei Afid huis, een Art Nouveau bouwwerk aan Passeig de la Bonanova nummer 55. De gevierde architect bouwde dit huis in 1914.